Hexagram 41
De Vermindering
損Sǔn
☶ Berg boven, ☱ Meer onder
Beneden ligt het meer, daarboven rijst de berg: het water geeft zijn damp af aan de hoogte, en uit dat stille offer van onder naar boven spreekt de vermindering.
Het OordeelDe vermindering, met waarachtigheid verbonden, brengt verheven heil zonder blaam. Men kan daarin volharden; het loont iets te ondernemen. Hoe voer je het uit? Twee kleine schalen volstaan voor het offer. Minder is hier geen verlies maar de juiste vorm: eenvoud met een oprecht hart weegt zwaarder dan overvloed met vertoon.
Het BeeldBeneden aan de berg het meer: het beeld van de vermindering. Zo bedwingt de edele zijn toorn en beteugelt zijn driften. Het meer aan de bergvoet verdampt omhoog en voedt de hoogte: het lagere mindert ten gunste van het hogere. Begin de vermindering bij jezelf, bij woede en begeerte; dat is de enige bezuiniging die altijd winst is.
DuidingMinderen is nu de opgave: versoberen, snoeien, terugbrengen tot de kern. Het verschijnt bij krappere middelen, noodzakelijke vereenvoudiging, of de innerlijke roep om ballast af te werpen. De sleutel staat in het Oordeel: vermindering mét waarachtigheid. Van harte gedragen kost de versobering alleen de franje en brengt ze helderheid; wrokkig ondergaan kost ze ook nog de vreugde. Twee kleine schalen volstaan voor het offer: als de gezindheid klopt, hoeft niets groots te zijn. En de diepste laag: verminder wat lager is (drift, begeerte, gewoonte) ten gunste van wat hoger is. Zulke armoede is rijkdom in wording; wat na het snoeien overblijft, gaat groeien.
Plaats in de reeksNa 40, De Bevrijding, gaat bij het loskomen van de spanning zeker iets verloren; ontlading kost altijd wat. Daarom volgt de vermindering. Het vormt een paar met 42 · De Vermeerdering.
Kernhexagram
Het kernhexagram van De Vermindering is 24 · De Terugkeer: Het keerpunt: na de donkerste tijd keert het licht vanzelf terug; bescherm het prille herstel en overvraag het niet. Het wordt gevormd uit de binnenste lijnen en toont de verborgen kern van de situatie.
De zes lijnen
Deze teksten horen bij veranderende lijnen in een lezing, van onder naar boven.
Negen aan het begin
Na afloop van zijn zaken snel heengaan is zonder blaam, maar men moet overwegen hoezeer men anderen mindert.
Help zodra je eigen werk erop zit: snel, stil, zonder er iets voor terug te vragen. Maar weeg twee dingen: hoeveel je van jezelf wegneemt (geven zonder maat verzwakt de gever) en hoeveel de ontvanger kan aannemen zonder zich verplicht of vernederd te voelen. Hulp is een fijnzinnig ambacht: te weinig laat de ander staan, te veel drukt hem neer. Geef royaal, en met maat.
Negen op de tweede plaats
Volharding loont; iets ondernemen brengt onheil.
Zonder zichzelf te minderen, kan men anderen vermeerderen. Dienen mag je waardigheid niet kosten: wie zichzelf verlaagt om te behagen, vermeerdert niemand, ook de ontvanger niet. Blijf op je eigen plek staan en geef vanuit je kracht; dat verrijkt de ander werkelijk. Hulp uit onderdanigheid is een dubbel verlies: jij raakt jezelf kwijt en de ander krijgt iets dat naar plicht smaakt. Zelfrespect is geen egoïsme; het is de kwaliteitsgarantie van je geven.
Zes op de derde plaats
Als drie mensen samen reizen, vermindert hun aantal met één; als één mens alleen reist, vindt hij een metgezel.
Het rekenkundige geheim van verbondenheid: drie is er één te veel, één is er één te weinig, twee is het getal van de band. In elk driemanschap groeit naijver tot er iemand afvalt; wie alleen durft te gaan, trekt de juiste tweede aan. Sommige verbindingen (een huwelijk, een diepe vriendschap, een creatief duo) vragen exclusieve aandacht. Niet alles wordt beter van meer mensen erbij; het diepste wordt er zeldzamer van.
Zes op de vierde plaats
Als iemand zijn gebreken mindert, maakt hij dat de ander zich haast om te komen en zich te verheugen:
geen blaam. De aantrekkelijkste vorm van zelfverbetering: je scherpe kanten bijvijlen zodat het voor anderen makkelijker wordt om bij je te zijn. Ieder mens heeft eigenschappen die de deur zwaar maken: de stekeligheid, de betweterij, het eeuwige gelijk. Werk daaraan, en kijk wie er dan opeens durft aan te kloppen. Zelfverbetering nodigt uit; zelfrechtvaardiging houdt de deur op slot.
Zes op de vijfde plaatsheersende lijn
Iemand vermeerdert hem stellig:
tien paar schildpadden kunnen het niet tegenspreken; verheven heil. Midden in de tijd van het minderen keert het tij persoonlijk: je wordt verrijkt, en niets kan het tegenhouden; zelfs tien orakelschildpadden zouden het bevestigen. Zulke onweerstaanbare gunst hoef je niet te wantrouwen en niet achteraf alsnog te verdienen: neem haar aan zoals ze komt. Het enige juiste antwoord op onverdiende zegen is haar goed gebruiken; dankbaarheid toont zich in besteding, niet in gêne.
Negen bovenaan
Als men vermeerderd wordt zonder anderen te minderen:
geen blaam. Volharding brengt heil; het loont iets te ondernemen. Men krijgt dienaren, maar geen eigen huis meer. Het einde van de vermindering slaat om in haar tegendeel: rijkdom die niemand iets kost, groei waar iedereen bij wint. Wie zo vermeerderd wordt en het meteen weer laat doorstromen, krijgt helpers uit alle richtingen en hoort nergens meer exclusief bij: de hele wereld wordt zijn huis. Dat is geen verlies van thuis maar de wijdste vorm ervan: wie werkelijk voor het geheel leeft, is overal ontvangen.